Żywienie w automatach

Rotacja produktów i daty w automacie – zasada pierwsze weszło, pierwsze wyszło

9 min czytania
Ilustracja: otwarty automat z przestawianymi produktami i kartką z kalendarza

Produkt z krótszą datą powinien zostać sprzedany pierwszy. To podstawowa zasada uzupełniania automatów.

Otwórz dowolną domową lodówkę, a znajdziesz go: jogurt z tyłu, którego nikt nie zauważył, dwa tygodnie po terminie, schowany za trzema świeżymi. W domu to drobna strata i lekkie zaskoczenie. W automacie to reklamacja klienta. Rotacja produktów w automacie opiera się na zasadzie FIFO, czyli pierwsze weszło, pierwsze wyszło: produkty z krótszą datą przydatności muszą być wydawane jako pierwsze. W automatach spiralnych oznacza to, że nowe produkty wkłada się za starszymi. Przy każdym uzupełnieniu sprawdza się daty i wycofuje produkty, którym kończy się termin. W tym tekście wyjaśniamy, jak rotacja wygląda w praktyce, kto za nią odpowiada, jak możesz pomóc jako gospodarz obiektu i o co zapytać operatora. Nie podajemy tu zasad bezpieczeństwa żywności. Te wynikają z etykiety produktu i z przepisów, których przestrzega operator.

Co oznacza FIFO w automacie

Pierwsze weszło, pierwsze wyszło to stara zasada magazynowa. Towar, który przyjechał pierwszy, pierwszy też wyjeżdża. W vendingu oznacza to, że przy każdej wizycie produkty, które już są w automacie, przesuwają się bliżej klienta, a nowe trafiają za nie. Spirala robi to niemal automatycznie, o ile osoba uzupełniająca robi to dobrze. Produkt z przodu spirali sprzeda się jako następny. Jeśli nowy produkt trafi przed starszy, starszy będzie czekał dłużej. Zrób tak kilka razy, a najstarszy produkt w automacie będzie tym, do którego nikt nie sięgnie. W lodówce z półkami działa ta sama logika. Produkty z najkrótszym terminem stoją z przodu, tam, gdzie ręka sięga najpierw.

Co dzieje się przy każdym uzupełnieniu

Rotacja nie jest osobnym zadaniem. To część każdej wizyty z dostawą. Typowa procedura wygląda tak:

Dokładna procedura należy do operatora. Niektórzy z góry ustalają, jak blisko daty produkt może zostać w automacie. Inni stosują różne granice dla różnych grup produktów. Nie podajemy tu tych granic, bo zależą od produktu i od przepisów, których przestrzega operator. Dla Ciebie ważne jest to, że procedura istnieje i jest stosowana.

Jak czytać datę na etykiecie

Każdy pakowany produkt ma datę. Co ta data oznacza i jak ściśle obowiązuje, podaje etykieta, słowami producenta. Różne produkty mają różne rodzaje dat, a zasady, które ich dotyczą, to sprawa producenta i operatora, a nie tego tekstu. Dla klienta praktyczna rada jest prosta. Sprawdź datę na opakowaniu przed zapłatą, zwłaszcza przy produktach chłodzonych. Jeśli produkt wygląda na przeterminowany, nie kupuj go i zgłoś to. Dla gospodarza obiektu obowiązuje to samo z jednym dodatkiem. Nie decyduj sam, czy produkt po terminie można jeszcze sprzedać albo komuś oddać. Ta decyzja należy do operatora.

Dlaczego spirala wymaga uwagi

Automat spiralny z natury działa według FIFO. Produkt z przodu wychodzi pierwszy, a wszystko za nim przesuwa się do przodu. Dzięki temu rotacja jest łatwa, ale tylko wtedy, gdy uzupełnianie respektuje kolejność. Pokusa jest taka, żeby szybko wypełnić luki. Spirala jest w połowie pusta, więc nowe produkty trafiają w wolne miejsca, przed to, co zostało z tyłu. Z zewnątrz nic nie wygląda źle. A jednak najstarsze produkty utknęły. Dobre uzupełnianie oznacza rozładowanie spirali, sprawdzenie, co w niej jest, i załadowanie jej ponownie we właściwej kolejności. Trwa to kilka minut dłużej. Oszczędza reklamację, zwrot pieniędzy i wyrzucony produkt. Zapytaj operatora, jak jego pracownicy są szkoleni w uzupełnianiu spiral.

Produkty chłodzone wymagają częstszych kontroli

Produkty o krótkim terminie, np. w lodówkach vendingowych (serwis wydawcy), wymagają częstszych kontroli. Torebka orzeszków może długo leżeć w automacie bez problemu. Kanapka czy jogurt już nie. To zmienia rytm pracy operatora. Asortyment chłodzony zwykle oznacza mniejsze dostawy, częstsze wizyty i większą uwagę poświęcaną datom. Zależy też od tego, czy automat utrzymuje warunki, których wymaga etykieta. Jeśli w lodówce wydaje się ciepło albo pokazuje ona błąd, zgłoś to od razu. O tym, co stanie się z produktami po usterce, decyduje operator. Nie podajemy tu temperatur ani zasad postępowania. Punktem odniesienia są etykieta i operator.

Planowanie dostaw, żeby uniknąć przeterminowania

Najlepsza rotacja zaczyna się, zanim produkty trafią do automatu. Ilość produktów dopasowana do sprzedaży zmniejsza ryzyko przeterminowania. Jeśli selekcja sprzedaje dziesięć sztuk tygodniowo, wypełnienie jej czterdziestoma to proszenie się o kłopoty. Jeśli sprzedaje czterdzieści, dziesięć oznacza puste półki. Operator wyważa to na podstawie danych o sprzedaży. Bardzo pomaga telemetria. Automat, który zdalnie raportuje sprzedaż, pozwala operatorowi zobaczyć, które produkty schodzą, a które czekają. Może przywieźć mniej tych wolnych i więcej szybkich. Ty dodajesz to, czego dane nie pokazują. Tydzień konferencji, okres urlopowy albo nowy zespół, który się wprowadza, zmieniają popyt. Powiedz o tym operatorowi wcześnie, a dopasuje kolejną dostawę.

Automaty, które śledzą daty

Czy automat może sam blokować przeterminowane produkty? Niektóre systemy to umożliwiają, jeśli śledzą daty produktów. W takim układzie data każdej partii jest zapisywana przy uzupełnianiu, a system może wstrzymać sprzedaż selekcji, gdy zbliża się jej termin. To przydatna siatka bezpieczeństwa, ale jest tak dobra, jak wprowadzone dane. Błędna data w systemie to błędna decyzja przy automacie. Nie każdy automat ma tę funkcję i nie każdy operator z niej korzysta. Zapytaj swojego. Nawet przy śledzeniu dat fizyczna kontrola podczas uzupełniania pozostaje ważna. System nie zobaczy uszkodzonego opakowania ani produktu włożonego do złej spirali.

Uszkodzone opakowania i pomylone spirale

Daty to nie jedyne, co wychwytuje kontrola przy uzupełnianiu. Opakowanie może zgnieść się w transporcie, wieczko może pęknąć, butelka może przeciekać na produkty pod nią. Produkt może też trafić do złej spirali, tak że klient płaci za jedną rzecz, a dostaje inną albo produkt z inną datą niż sąsiednie. Wszystko to znajduje się w ten sam sposób: oglądając każdą selekcję, a nie tylko puste. Dlatego porządna kontrola rotacji trwa kilka minut dłużej niż szybkie dołożenie produktów. Dlatego też pomagają zgłoszenia z obiektu. Jeśli między wizytami zauważysz uszkodzone opakowanie, zgłoś je, a operator zajmie się nim, zanim znajdzie je kolejny klient.

Co dzieje się z wycofanymi produktami

Co dzieje się z produktami wycofanymi przed terminem albo po nim? Operator postępuje z nimi zgodnie z własnymi procedurami i przepisami, których przestrzega. Mogą to być zwroty, utylizacja albo inne rozwiązania. Nie opisujemy ich tutaj, bo się różnią i zależą od produktu oraz obowiązującego prawa. Jeśli to ważne dla Twojej firmy, na przykład w ramach polityki ograniczania odpadów, zapytaj operatora, jak to rozwiązuje. Nie wyjmuj produktów z automatu samodzielnie i nie rozdawaj produktów, które operator wycofał. Może to wyglądać na miły gest. To jednak decyzja, która należy do kogoś, kto zna produkty i zasady.

Rola gospodarza obiektu

Nie zajmujesz się rotacją produktów. Masz jednak swoją rolę. Widzisz automat codziennie, a operator raz lub dwa razy w tygodniu. Jeśli zauważysz produkt po terminie, uszkodzone opakowanie albo lodówkę, w której wydaje się ciepło, zgłoś to. Dobre zgłoszenie zawiera miejsce, selekcję, opis tego, co widzisz, i godzinę. Zdjęcie etykiety bardzo pomaga. Możesz też przekazywać to, co wiesz o popycie: zmiany grafików, wydarzenia, urlopy, remonty. I możesz ułatwić dostęp. Wizyta skrócona, bo serwisant nie mógł wejść do budynku, to wizyta bez porządnej kontroli dat. Uzgodnij z operatorem godziny i zasady dostępu, żeby rotację dało się zrobić jak należy.

Rotacja a ustawienie produktów

Rotacja zaczyna się już przy planowaniu, co gdzie leży w automacie. Produkty z krótkim terminem najlepiej ustawić tam, gdzie łatwo je sprawdzić i gdzie klienci je widzą. Jeśli jogurty stoją na najniższej półce za szybą, rzadziej się sprzedają i dłużej czekają, a to zwiększa ryzyko, że zbliżą się do daty. Produkty o długim terminie mogą zająć mniej widoczne miejsca. Operator zwykle przygotowuje plan ułożenia automatu i zmienia go, gdy widzi, co się sprzedaje. Możesz mu w tym pomóc obserwacją. Jeśli klienci regularnie pytają o produkt, który stoi w kącie, albo omijają półkę, do której trzeba się schylać, powiedz o tym. Dobre ustawienie to mniej produktów, które czekają za długo.

Gdy budynek pustoszeje

Najtrudniejsze dla rotacji są nagłe zmiany ruchu. Długi weekend, przerwa świąteczna, remont piętra, zamknięcie biura na kilka dni. Automat stoi pełny, a ludzi nie ma. Produkty o długim terminie przetrwają taki okres bez kłopotu. Kanapki, jogurty i pokrojone owoce już niekoniecznie. Dlatego o takich przerwach warto uprzedzić operatora z wyprzedzeniem. Może przed przerwą przywieźć mniej produktów chłodzonych albo zaplanować wizytę tuż przed i tuż po. Jeśli przerwa wypadła nagle, też daj znać. Operator sam zdecyduje, co zrobić z produktami. Ważne, żeby wiedział, zanim pierwszy klient po przerwie sięgnie po kanapkę sprzed tygodnia.

Czego ten tekst nie obejmuje

To nie jest poradnik prawa żywnościowego i nie mówi, na co pozwalają poszczególne daty. Nie podaje temperatur, limitów czasu ani zasad postępowania. Zależą one od produktu, jego etykiety i przepisów, których przestrzega operator, i to on za nie odpowiada. Jeśli potrzebujesz takich szczegółów, na przykład do wewnętrznego audytu, poproś operatora o jego procedury na piśmie. Ten tekst dotyczy praktyki: jak rotacja działa w automacie, czego możesz oczekiwać od operatora i jak możesz mu pomóc.

Przykład: jogurt, który ciągle tracił termin

Wyobraź sobie biuro, w którym klienci co chwilę znajdują w lodówce jogurty z kończącym się terminem. Office managerka zgłasza to operatorowi z kilkoma zdjęciami. Operator przegląda dane sprzedażowe i widzi przyczynę. Selekcję z jogurtami zaplanowano dla pełnego biura, a połowa zespołu pracuje teraz z domu trzy dni w tygodniu. Sprzedaż spadła, dostawy nie. Operator zmniejsza ilość, przenosi jogurty na półkę na wysokości oczu i prosi pracowników, żeby przy każdej wizycie sprawdzali tę selekcję. Miesiąc później skargi ustają. Nikt nie zrobił nic spektakularnego. Po prostu dopasowano dostawy do ludzi, którzy rzeczywiście są w biurze.

Co ustalić z operatorem

Rotacja działa, gdy operator ma jasną procedurę, a Ty wiesz, jak ona wygląda. Przed podpisaniem umowy albo w jej trakcie zapytaj:

Jasne odpowiedzi oznaczają mniej niespodzianek za szybą.

Więcej na ten temat: Owoce w automacie.

FAQ

Co się dzieje z produktami po terminie? Operator wycofuje je ze sprzedaży zgodnie z własnymi procedurami. Nie wyjmuj ich ani nie rozdawaj samodzielnie.

Czy automat może sam blokować przeterminowane produkty? Niektóre systemy to umożliwiają, jeśli śledzą daty produktów. Zapytaj operatora, czy jego system to robi.

Jak długo przed terminem produkt może zostać w automacie? To zależy od produktu i procedury operatora. Punktem odniesienia są etykieta i operator.

Co zrobić, gdy znajdę produkt po terminie? Nie kupuj go. Zgłoś to operatorowi, podając miejsce, selekcję i dołączając zdjęcie etykiety.

Powiązane artykuły